Köken Bilin Yazıları

TÜRK İŞARET DİLİ (TİD)

Dil taklittir. Neyi duyarsanız onu taklit edersiniz bugün suyu su değil de “water” “l’eau” ya da “agua” diye betimlemememiz ebeveynlerimizi taklit etmemizden gelmiyor mu? Peki ya taklit etmemizi sağlayacak duyma yeteneğimiz olmasaydı?..
İşaret Dili!..

İstatistiki veriler Türkiye’de yaklaşık 2 milyon 200 bin işitme ve konuşma engelli olduğunu gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü raporuna göre dünyada 32 milyonu çocuk olmak üzere 360 milyon insan işitme kaybı yaşıyor. Ve Avrupa’da yaklaşık 1 milyon kişi işaret dili kullanıyor. Peki hep sorulan bir sorudur. Dünyada kullanılan işaret dilleri tek midir? Hayır değildir. Peki Türk İşaret Dilinde kelimelere dair işaretler tek midir? Değildir!.

“Su” için 2 ayrı işaret var. Yani lehçeler var. Hatta alfabe içinde bile aynı harf için kullanılan birden fazla işaret var; “E” ve “G” de olduğu gibi…

Peki bu işaretler nereden geliyor? Hikâyeleri var mıdır? Bazılarının vardır, bazılarının yoktur. Daha iyi anlatmak ve daha net anlamanız için bazılarını örnekleyelim.
İstanbul “payitaht”tan geliyor
Ankara Türkiye’nin ilk diş hekimliği fakültesi Ankara’da kurulduğu için
İzmir “ilk kurşun”dan
Diyarbakır “karpuz”dan
Adana “pamuk”tan
Mersin “portakal”dan
Artvin “boğa güreşleri”nden
Ama Artvin için 8 farklı işaret var; kimi coğrafyanın zorluğundan, kimi mecburdan…

Yani bazı işaretler birden fazla kelimeye işaret ediyor. Örnek mi? Konya, Hala ve Haziran… Hepsi aynı işaret… Bu durumda cümlenin gelişini bilmeniz ve işaretleri ona göre adlandırmanız lazım. Ya da söylediğinizin doğru anlaşılması için başka eklerle desteklemek lazım. Haziran’da (ayı betimleyen bir işaret ekleyerek) Konya’ya (fiziki yerleşkeyi betimleyen bir işaret ekleyerek) halama (kişiyi betimleyen bir işaret ekleyerek) gideceğim.

Öte yandan beden dilinizi işaret diline eklemek doğru anlaşılmak için bir zorunluluktur. Aynı işaretin birden çok anlama gelmesi kulağınıza ters geliyor olabilir. Ama bir de şöyle düşünün İngilizcedeki “awesome”da korkunç anlamına gelir. Ama aynı zamanda 180 derece tersi olmak üzere müthiş ve harika da demektir.

İşaret dillerinde dair bir diğer önemli nokta da mimikler. Kullandığınız işaretlere anlam yüklüyorlar.

İşaret dillerinde çok küçük farklar anlam değişimine neden olur. Ah bir de o işareti nerede yaptığınız son derece mühimdir. Hadi buna da bir örnek verelim; sporu betimleyen işaret, serçe parmaklarınızı da açarsanız oyun, omuz hizanızda yaparsanız yaramaz ve kollarınızı tamamen yukarıya kaldırarak yaparsanız eğlence anlamına geliyor.

Uzaktan bakıldığı kadar kolay değilmiş değil mi? Ama azmin elinden hiçbir şey kurtulmaz. Dil bilmek zenginliktir. Bence öğrenin…

Leave a Comment

Your email address will not be published.

You may also like

Read More